ANNELIES IN HET NIEUWS IN MAGAZINE SENZZ

Grens tussen werk en privé vaak lastig te bepalen

Vertel je jouw persoonlijke problemen op het werk?

In de zorg ben je betrokken; je zet je persoonlijk in voor de ander. Daardoor krijg je een band. Maar, hoe ver ga je daarin? Wat vertel je wel aan cliënten, wat juist niet? En hoe zit het met je collega’s; je hebt een professionele relatie, maar maakt ook deel uit van een team dat lief en leed deelt. Waar ligt die grens?

Sandra (42) ging vorig jaar door een vervelende periode. Zij besloot haar naaste collega’s wel in te lichten, maar liet cliënten niets merken van de persoonlijke problemen. “In mijn werk bij de thuiszorg ben ik nauw betrokken bij mijn cliënten. In de loop der tijd ontstaat er met de meeste mensen een hechte band. Zij weten sommige persoonlijke zaken van mij en vragen bijvoorbeeld belangstellend hoe het gaat als mijn kinderen proefwerkweek hebben. Ook leefden ze mee toen onze oudste zoon hersenvliesontsteking bleek te hebben. Vorig jaar liep het echter even niet lekker tussen mij en mijn man. Ik probeerde hier zo weinig mogelijk aan te denken op het werk, maar natuurlijk vreet zoiets aan je. Ik sliep in die tijd slecht, en was daardoor ook wat meer prikkelbaar. Omdat ik merkte dat mijn gedachten sneller afdwaalden, heb ik mijn leidinggevende en een paar naaste collega’s verteld over de situatie. Sommige collega’s ken ik al zolang; die zagen ook wel aan mij dat er iets niet goed zat. Maar tegelijk wilde ik niet mijn hele huwelijksleven op tafel leggen. Gelukkig was hier begrip voor.
Ik koos er bewust voor om mijn cliënten niets te zeggen, omdat ik er in de eerste plaats voor hen ben, en niet andersom. Nu gaat het thuis weer een stuk beter; ik merk dat ik opgeruimder ben en mijn focus weer vol op mijn werk ligt. Ik denk dat de cliënten er niets van hebben gemerkt, maar als je zo intensief met mensen werkt is het wel lastig als je even niet lekker in je vel zit.”

Stap naar openheid

Het dilemma van Sandra zal voor veel mensen herkenbaar zijn. Want, wat is echt privé en wanneer is het in het belang van je werk dat je een persoonlijk probleem toch vertelt? Die grens is lastig te bepalen, en daardoor voor ieder persoonlijk. Want de één is gewoonweg meer open over zaken dan een ander. Soms kan de stap naar openheid naar je collega’s groot zijn, maar eenmaal over de drempel kan het je wel veel brengen. Je creëert bijvoorbeeld begrip. Vooral als je privéprobleem de overhand in je leven neemt, is het goed hierover te praten op het werk. Je hoeft niet in detail te treden, maar het kan wel handiger zijn om aan je teamleider te vertellen wat er speelt. Dan weet de ander dat je even niet lekker in je vel zit.

Intuïtie

Open zijn over privéproblemen richting cliënten, dat is een ander verhaal. Het is natuurlijk aan je zelf wat je vertelt, maar wees er wel voorzichtig mee. Cliënten zitten in de eerste plaats te wachten op zorg, op sociale aandacht en niet op jouw problemen. Daarnaast praten cliënten ook met elkaar; als je in vertrouwen iets aan de een vertelt, loop je het risico dat een ander ineens ook op de hoogte is van jouw privézaken. Dit vooral op een afdeling met somatische cliënten.
Vaak ligt het ook aan het probleem wat er speelt. Ziekte in de familie kun je bijvoorbeeld makkelijker open bespreken; relatieproblemen weer niet. Je kunt vaak zelf goed inschatten wat je wel mag en kan vertellen en wat niet. Luister dus vooral ook naar je intuïtie. En bedenk dat de meeste problemen tijdelijk zijn. Wat je nu heel hoog zit, is volgende maand misschien al weer letterlijk en figuurlijk verleden tijd. Ook dan moet je nog open en vrij kunnen functioneren in je baan, zonder dat je steeds aan jouw probleem ‘herinnerd’ wordt.

[kader] Tips

Sommige collega’s zie je ook naast de werkvloer. Dan wordt het nog lastiger om je privéproblemen ‘thuis’ te laten. Bedenk wel dat je op het werk in de eerste plaats collega’s van elkaar bent. Benoem heel kort waar je mee zit aan een teamleader of coach bijvoorbeeld bij de werkoverdracht. Je hoeft niet volop in detail te treden. Praten lucht vaak op, ook als is het maar een kwartiertje. Doe dit voordat je naar cliënten gaat, dan ga je opgeruimder aan het werk. Zoek iemand die je vertrouwt binnen het team. Laat het daarna los en ga aan het werk. In de zorg moet je op elkaar kunnen bouwen. Meld je dus niet direct ziek, maar maak eerst het probleem bespreekbaar en kijk of er op het werk rekening mee kan worden gehouden. Doordat je enige openheid geeft is de werkgever vaak bereid om je tegemoet te komen. Soms geeft je werkgever je ook het advies om met een professioneel iemand te gaan praten als je er thuis niet meer uit komt. Werkgevers zijn vaak bereid om in de kosten tegemoet te komen of zelfs helemaal te vergoeden. Ziek zijn kost veel meer. Intervisie is een goede manier om meer begrip voor elkaar te krijgen. Tijdens zo’n werkoverleg, wat meestal eens per zes tot acht weken plaatsvindt, brengt iedereen een werk gerelateerd probleem in. Door open vragen te stellen en luisteren naar elkaar kweek je begrip. Bij intervisie kom je tot een gezamenlijke oplossing en dat schept een betere samenwerking. Ook gebruik je elkaars kennis, ervaringen en kwaliteiten. ls er sprake is van goede samenwerking binnen de organisatie, een balans, komt er ook veel lucht op de werkvloer. Weet dat je even niet lekker in je vel mag zitten. Voel je niet verplicht altijd alles te vertellen. Een einde van de dag evaluatie: hierin bespreek je met elkaar de dag. Wat ging er minder goed en wat ging er goed vandaag. Je leert om te delen, elkaar aan te spreken op de minder goede dingen van deze dag en je gaat fijn naar huis.

[kader] ‘Effectief werken, zonder jezelf te verliezen’

Aan dit artikel werkte coach Annelies Teisman mee. In haar werk als coach/counsellor en trainer richt ze zich grotendeels op de zorg. Annelies verzorgt diverse trainingen op gebied van communicatie, samenwerken en gedrag. Daarnaast begeleid zij ook mensen met faalangst met behulp van verschillende werkwijze zoals: MatriXcoaching, Mind Tuning en RET. Haar waardevolle adviezen komen ook uit haar eigen praktijkervaring: zij werkte 26 jaar in de gezondheidszorg en kent de branche en werkcultuur dus goed. Teisman: “het is een herkenbaar probleem. Er wordt wel gezegd dat je werk en privé gescheiden moet houden, maar soms lukt dat gewoonweg niet. Ik begeleid mensen hoe hiermee om te gaan. Zodat je zo effectief mogelijk je werk kunt doen, zonder jezelf te verliezen.”